یکی از بزرگ ترین دغدغه های کسانی که جراحی بینی انجام می دهند ، مشکل گرفتگی بینی بعد از عمل است. بسیاری از افراد با ذوق و شوق فراوان سراغ عمل بینی می روند تا هم ظاهرشان زیباتر شود و هم مشکلات تنفسی قبلی شان برطرف شود. اما ناگهان با معضلی مواجه می شوند که انتظارش را نداشتند گرفتگی نفس گیر، سنگینی سر و احساس خفگی. همین موضوع گاهی آن قدر آزاردهنده می شود که حتی رضایت از زیبایی ظاهری بینی را هم تحت الشعاع قرار می دهد. اما واقعاً گرفتگی بینی بعد از عمل به چه حالتی گفته می شود؟ آیا این اتفاق طبیعی است یا نشانه مشکلی جدی تر است؟ چقدر طول می کشد؟ و مهم تر از همه، چگونه می شود آن را درمان کرد؟
وقتی فرد احساس می کند مجاری بینی اش تنگ یا مسدود شده و هوا به سختی از بینی عبور می کند ، گفته می شود دچار گرفتگی بینی است. این حالت می تواند همراه با فشار در ناحیه صورت ، خشکی گلو، خواب نامناسب و حتی سردردهای خفیف باشد. بسیاری از بیماران ، این احساس را به صورت سنگینی یا پر بودن بینی توصیف می کنند ، گویی چیزی مانع عبور هوا شده است.
این گرفتگی ممکن است یک طرفه یا دوطرفه باشد و شدت آن در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد تنها شب ها این مشکل را حس می کنند ، در حالی که عده ای در طول روز هم به شدت درگیر آن هستند. حتی بویایی نیز ممکن است ضعیف تر شود که می تواند فرد را نگران کند. در حالی که اغلب این مشکل گذراست و نباید خیلی ترسید.
گرفتگی بینی بعد از رینوپلاستی یا سپتوپلاستی (جراحی تیغه بینی) یکی از عوارض شایع و قابل پیش بینی است. چون این جراحی یک فرایند تهاجمی است که بافت های داخلی بینی را تحت تأثیر قرار می دهد. این تغییرات در ساختمان بینی منجر به التهاب ، ورم و حتی تجمع ترشحات می شود که همه این ها مجاری تنفسی را باریک تر می کند. گاهی اوقات خود بخیه ها یا تامپون های داخل بینی نیز باعث انسداد نسبی مسیر تنفس می شوند. حتی پس از برداشتن این تامپون ها ، بافتهای بینی هنوز ملتهب اند و همین عامل ، نفس کشیدن را دشوار می کند.
واقعیت این است که گرفتگی بینی دلایل متعددی دارد و نمی شود آن را فقط به یک عامل نسبت داد.
شناخت دلایل گرفتگی بینی ، کمک می کند بیمار آرامش بیشتری داشته باشد و بداند کدام حالت طبیعی و گذراست و کدام نیاز به بررسی جدی تری دارد.
پاسخ این سؤال به شدت عمل ، تکنیک جراحی ، نوع پوست و بافت های بینی و حتی مراقبت های بعد از عمل بستگی دارد. در اغلب بیماران ، گرفتگی بینی در هفته اول بسیار شدید است. اگر تامپون یا اسپلینت در بینی باشد، تا زمان خارج کردن آن (معمولاً بین روز سوم تا هفتم) احساس گرفتگی شدید باقی می ماند. پس از برداشتن تامپون ، بیمار نفس راحت تری می کشد اما همچنان تورم داخلی و ترشحات می تواند باعث ادامه احساس گرفتگی شود. در حالت کلی ، تا پایان ماه اول ، شدت گرفتگی بینی کاهش محسوسی پیدا می کند. اما در برخی افراد ، به ویژه کسانی که بینی گوشتی یا پوست ضخیم دارند ، ممکن است گرفتگی خفیف تا سه ماه ادامه داشته باشد. در موارد نادر، گرفتگی می تواند تا شش ماه یا حتی یک سال طول بکشد ، به خصوص اگر مشکل ساختاری مثل چسبندگی یا انحراف باقی مانده باشد. بنابراین اگر گرفتگی بینی بعد از یک ماه همچنان شدید باشد یا همراه با علائمی مثل درد شدید ، خونریزی مداوم یا تغییر محسوس فرم بینی باشد ، مراجعه به دکتر عمل بینی خوب در تهران ضروری است.
در مراحل ابتدایی ، شستشوی بینی با سرم های نمکی (نرمال سالین) یکی از مهم ترین توصیه های پزشکان است. این شستشو کمک می کند ترشحات خشک شده یا لخته های خون پاک شود و مسیر عبور هوا بازتر شود. همچنین استفاده از بخور آب گرم یا قرار دادن حوله گرم روی بینی می تواند به کاهش تورم کمک کند. مصرف داروهای ضدالتهاب یا آنتی بیوتیک در صورت نیاز، طبق نظر پزشک انجام می شود. گاهی پزشک اسپری های مخصوص کورتونی یا مرطوب کننده تجویز می کند تا مخاط بینی آرام شود و التهاب کاهش یابد. در موارد نادر که چسبندگی داخل بینی یا انسداد مکانیکی وجود داشته باشد ، ممکن است نیاز به جراحی ترمیمی باشد. اما در اغلب موارد ، با مراقبت های ساده ، گرفتگی بینی به تدریج برطرف می شود و نیازی به اقدامات تهاجمی نیست. ماساژ بینی بعد از عمل نیز به خودی خود می تواند باعث کاهش تورم و در نتیجه کاهش گرفتگی بینی شود.
نتخاب اسپری بستگی به علت گرفتگی دارد. اگر گرفتگی ناشی از خشکی یا ترشحات خشک شده باشد ، اسپری های آب نمک ایزوتونیک بهترین گزینه هستند. این اسپری ها بدون عوارض جانبی ، مخاط را مرطوب می کنند و ترشحات را نرم و خارج می کنند. اگر تورم یا التهاب عامل اصلی گرفتگی باشد ، گاهی پزشک تزریق کورتون بعد از عمل بینی تجویز می کند. این اسپری ها باید طبق دستور پزشک استفاده شوند چون مصرف طولانی مدت آن ها می تواند عوارضی ایجاد کند. استفاده خودسرانه از اسپری های دکونژستانت مثل اکسی متازولین یا فنیل افرین توصیه نمی شود ، چون مصرف بیش از حد آن ها می تواند باعث پدیده «وابستگی دارویی» شود و حتی گرفتگی را بدتر کند.
علاوه بر درمانهای پزشکی ، اقدامات ساده خانگی هم می توانند کمک بزرگی به کاهش گرفتگی بینی کنند. استفاده منظم از سرم شستشو، نوشیدن آب کافی ، مرطوب نگه داشتن محیط خانه ، اجتناب از دخانیات و دوری از گرد و غبار و آلودگی ، همگی نقش مهمی در تسریع روند بهبود دارند. همچنین مصرف غذاهای تند و پر ادویه را بهتر است در هفته های ابتدایی محدود کنید ، چون می تواند باعث تحریک مخاط بینی و افزایش ترشحات شود. خوابیدن با زاویه سر کمی بالاتر از سطح بدن نیز به کاهش تورم کمک می کند. صبوری در این دوران بسیار مهم است ؛ زیرا بافت های بینی زمان نیاز دارند تا التیام پیدا کنند و تورم کاهش یابد. عجله برای دیدن نتیجه نهایی نه تنها کمکی نمی کند ، بلکه باعث استرس بی مورد خواهد شد.
